الشيخ رسول جعفريان
416
تاريخ سياسى اسلام (سيره رسول خدا ص) (فارسى)
گرداند ، نامهاى از رسول خدا در يافت كرد تا به همراه فواطم ( يعنى : فاطمه زهرا عليه السلام و فاطمه بنت اسد و فاطمه فرزند زبير بن عبد المطلب ) و همچنينام ايمن و فرزندش ايمن و جمعى از ضعفاى مكه ، به مدينه هجرت كند . « 1 » گفته شده است كه سوده همسر رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم وام كلثوم فرزند آن حضرت نيز همراه امام بودهاند . به روايت حلبى آن حضرت شبها حركت كرده و روزها را پنهان مىشد و از آنجا كه پياده اين راه را طى كرده پاهايش متورم و زخمى شده و از آن خون مىچكيد . رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم با ديدن وى او را در آغوش گرفته و گريه كرد . « 2 » امام در قبا در خانهء كلثوم بن هدم ( همان كسى كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم نيز در منزل وى بود ) سكونت گزيد . « 3 » 6 - استقرار رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم و مهاجران در مدينه دربارهء تعداد روزهاى توقف رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم در قبا اختلاف نظر وجود دارد . برخى آن را سه روز و برخى بيشتر ( تا بيست و سه روز ) گفتهاند . در آن زمان ، يثرب عبارت از منطقهاى بود كه طوايف مختلف اوس و خزرج و نيز يهود در منطقهاى ميان دو حره شرقى و غربى آن سكونت داشتند . اين منطقه تقريباً از سه سوى ميان رشته سنگلاخهاى سياه و سخت ( حره ) قرار گرفته و تنها از شمال راهى به سمت احد داشت . قبا در حرّهء غربى واقع شده بود . رسول اللّه صلى الله عليه و آله و سلم قبا را به سمت مركز اين منطقه محلى كه طايفهء « بنوالنّجار » در آن زندگى مىكردند ترك كردند . در آنجا جمعيت بيشترى سكونت داشت . « 4 »
--> ( 1 ) . بحارالانوار ، ج 19 ، ص 65 ( از امالى ابن الشيخ ) ( 2 ) . نك : السيرة الحلبيه ، ج 2 ، ص 53 ؛ ( قسمتى از روايت را از مقريزى در امتاع الاسماع نقل كرده است . ) ونيز دربارهء قسمت اخير روايت نك : تاريخ دمشق ، ترجمة الامام على عليه السلام ، ج 1 ، ص 154 ؛ در پاورقى از اسدالغابه ، ج 4 ، ص 19 ؛ و معرفة الصحابه ، ج 1 ، برگ 21 - ب ؛ الاختصاص صص 147 - 146 ؛ اعلام الورى ، ص 191 ؛ بحار ، ج 19 ، ص 85 ؛ عيون التواريخ ، ج 1 ، ص 102 ؛ تاريخ يعقوبى ( ج 2 ، ص 41 ) ؛ نيز مىنويسد : و قدم على بن ابى طالب به فاطمه بنت رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم . . . و كان يسير الليل و يمكن النهار . و ايضاً دربارهء هجرت امام على عليه السلام با فواطم نك : اربلى ، كشف الغمه ، ج 11 ، صص 407 - 406 ( از زمخشرى در كشاف ) ( 3 ) . تاريخ الطبرى ج 2 ص 382 ؛ السيرة الجليه ابن هشام ج 2 ص 493 تاريخ دمشق ، ترجمة الامام على عليه السلام ج 1 ص 155 ؛ تعجب در اين است كه ابوبكر به محض ورود ( به نوشته ابن هشام ) به سُنح رفت محلى كه بنو الحارث از قبيله خزرج در آن ساكن بودند . رك : ابن هشام ج 2 ص 493 ابن خرم ، جوامع السيرة ص 72 در آننننجا در تيتر بحث به اشتباه آمده است [ منزل ابى بكر بقبا ] اما زير همان تيتر منطقه سُنح را نوشته كه در شمال شرق مسجد النبى قرار داشت نه در قبا كه محلهاى در جنوب مسجد النبى صلى الله عليه و آله و سلم در فاصله 6 كيلومترى بود . نك : بحار ج 19 ص 116 ( از روضة الكافى ص 337 ) ( 4 ) . مادر عبد المطلب ، سلمى بنت عمرو از بنو النجار بوده است . السيرة النبويه ، ابن هشام ج 2 ص 495 . البته رسول خدا در نزد بنى عدى بن النجار كه دائى هابودند فرود نيامد بلكه اندكى جلوتر در نزد بنى مالك بن النجار فرود آمد .